Béo phì hay khoẻ mạnh?!

Béo phì ở trẻ em hiện nay gia tăng một cách đáng kể, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và Hồ Chí Minh.

Một nghiên cứu trên 8000 học sinh tiểu học tại 14 quận huyện Hà nội cũ do Viện dinh dưỡng quốc gia tiến hành cho thấy cứ 100 trẻ sẽ có 10,7 trẻ béo phì. Tại thành phố Hồ Chí Minh tỉ lệ này là 20%, cá biệt có trường tiểu học tỉ lệ học sinh béo phì gần 40%. Nhiều ông bố, bà mẹ hiện nay vẫn còn quan niệm trẻ mập mạp, bụ bẫm là đẹp, mạnh khỏe, chứng tỏ được cha mẹ chăm sóc tốt, ăn uống đầy đủ, mà không nghĩ đến hàng loạt những bệnh lý nguy hiểm do tình trạng béo phì gây nên.

Béo phì là một trong những bệnh trạng dễ phát hiện nhất nhưng cũng khó điều trị nhất.Trẻ em thừa cân hầu như sẽ trở thành béo phì khi trưởng thành trừ khi chúng duy trì được những thói quen tốt trong việc ăn uống và luyện tập.

Thế nào là béo phì?


Dư một vài cân không xem là béo phì. Tuy nhiên nó chỉ ra khuynh hướng tăng cân dễ dàng và cần thay đổi chế độ ăn và/hoặc tập thể dục. Thông thường, một đứa trẻ không được xem là béo phì cho tới khi tăng cân ít nhất 10% cao hơn mức khuyến cáo đối với chiều cao của trẻ. Béo phì đa số bắt đầu ở lức tuổi thơ ấu giữa 5 – 6 tuổi, và kéo dài suốt tuổi vị thành niên. Những nghiên cứu cho thấy rằng một đứa trẻ bị béo phì khi 10 – 13 tuổi thì 80% sẽ bị béo phì khi trưởng thành.

Nguyên nhân của béo phì?

Nguyên nhân béo phì phức tạp, liên quan đến yếu tố di truyền, sinh học, hành vi và văn hóa. Cơ bản, béo phì xảy ra khi một người ăn nhiều năng lượng hơn mức cơ thể tiêu thụ. Nếu cha hoặc mẹ béo phì, thì đứa trẻ sẽ có 50% cơ hội sẽ trở thành béo phì. Tuy nhiên, khi cả 2 cha mẹ đều béo phì, đứa trẻ sẽ có 80% cơ hội trở thành béo phì. Mặc dù những rối loạn y khoa có thể gây béo phì, ít hơn 1% những trường hợp béo phì do nguyên nhân bệnh lý. Béo phì trẻ em và vị thành niên liên quan đến:

- Thói quen ăn uống “nghèo nàn” hoặc không hợp lý

- Ăn quá nhiều

- Không tập thể dục

- Gia đình có người béo phì

- Bệnh lý y khoa (rối loạn nội tiết, thần kinh)

- Sử dụng thuốc (steroid, một vài thuốc tâm thần)

- Gặp những stress trong cuộc sống (cha mẹ chia tay, li dị, di chuyển chỗ ở, mất người thân, bị ngược đãi tinh thần)

- Những khó khăn trong gia đình, hoặc tương tự.

- Giảm sự tự tin

- Trầm cảm hoặc gặp những vấn đề về tình cảm khác

Những nguy cơ và biến chứng của béo phì ở trẻ

Có nhiều nguy cơ và biến chứng khi bị béo phì. Nguyên nhân thực thể bao gồm:

- Tăng nguy cơ bị bệnh tim

- Tăng huyết áp

- Đái tháo đường

- Khó thở

- Rối loạn giấc ngủ

Trẻ em và vị thành niên béo phì có nguy cơ gặp các vấn đề về cảm xúc. Vị thành niên có vấn đề cân nặng sẽ có khuynh hướng giảm sự tự tin và ngại giao tiếp với những trẻ đồng trang lứa. Những rối loạn như trầm cảm, lo âu và ám ảnh (về cơ thể mình) cũng xảy ra.

Béo phì được theo dõi và điều trị như thế nào?

Trẻ béo phì cần được khám bởi bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ gia đình để xem xét các nguyên nhân thực thể. Trong trường hợp không có nguyên nhân thực thể, chỉ có phương pháp duy nhất để giảm cân là giảm năng lượng ăn vào và tăng hoạt động thể lực. Sự giảm cân chỉ xảy ra khi tự bản thân phải có động lực. Khi có một thành viên trong gia đình cũng bị béo phì, việc chuẩn bị những bữa ăn hợp lý và cả gia đình cùng tập thể dục thường xuyên có thể làm tăng cơ hội thành công trong việc giảm cân ở trẻ em và trẻ vị thành niên.

Những phương pháp để giảm béo phì ở lứa tuổi trẻ em và vị thành niên bao gồm:

- Bắt đầu một chương trình “quản lý cân nặng”

- Thay đồi thói quen ăn uống (ăn chậm, đúng bữa)

- Chuẩn bị bữa ăn, chọn những thực phẩm tốt cho sức khỏe (ăn ít béo, không ăn thức ăn nhanh như gà rán, hamburger...)

- Giảm năng lượng ăn vào.

- Tăng hoạt động thể lực (nên tập thói quen đi bộ) và làm cho cuộc sống năng động hơn.

- Tìm hiểu xem trẻ ăn gì ở trường

- Ngồi ăn chung mâm với gia đình thay vì vừa ăn vừa xem TV hoặc máy vi tính

- Đừng có dùng thực phẩm như là phần thưởng

- Hạn chế ăn vặt

- Tham dự vào những nhóm hỗ trợ tại khoa dinh dưỡng của các bệnh viện nhi

Béo phì đã trở thành vấn đề sức khỏe trong cả cuộc đời. Nguyên nhân hầu hết vị thành niên bị béo phì trở lại sau khi đã giảm béo thành công là do trở lại các thói quen cũ về ăn uống và không tập thể dục. Vì vậy một vị thành biên bị béo phì cần phải học cách ăn và thưởng thức các thực phẩm có lợi cho sức khỏe với số lượng vừa phải và tập thể dục thường xuyên để duy trì cân nặng lý tưởng. Cha mẹ của những trẻ này có thể nâng cao lòng tự trọng của trẻ bằng cách nhấn mạnh những phẩm chất tốt và tích cực của trẻ thay vì tập trung phê phán vấn đề cân nặng của trẻ.

Khi vị thành niên, trẻ nhỏ bị béo phì có vấn đề về tâm lý, bác sĩ tâm lý có thể cùng với bác sĩ gia đình của trẻ có thể cùng trao đổi để xây dựng một kế hoạch điều trị. Kế hoạch này nên bao gồm mục tiêu giảm cân hợp lý, quản lý các hoạt động thể lực và ăn kiêng, thay đổi hành vi và yêu cầu mọi người trong gia đình cùng tham gia.

ThS. BS. Lê Trung - Chavame.com
Xin vui lòng gõ Tiếng Việt có dấu
 
 
Tên: (*)  
E-mail: (*)  
Ý kiến của bạn (*)

Hiện chưa có ý kiến cho bài viết này. Mời bạn tham gia đóng góp ý kiến.

Giấy phép số 216/GP-TTĐT _ Bộ TTTT, Cục PTTH&TTĐT cấp ngày 31/8/2010
Ghi rõ nguồn CHAVAME.COM khi phát hành lại thông tin từ Website này